ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 135

Цэнэгийн тоо

Цэнэгийн тоо - атомын цөм дэх протоны тоо. Цэнэгийн тоо нь цөмийн цэнэгийн нэгжийн илэрхийлэлтэй, мөн нэгэн зэрэг тухайн цөмд хамаарах химийн элементийн үелэх систем дэх дэс дугаартай тэнцэнэ. "Атомын дугаар" эсвэл "элементийн дэс дугаар" гэдэг о ...

Атомын дугаар

Атомын дугаар гэдэг нь тухайн атомын цөм дэх протоны тоо юм. Z үсэгээр тэмдэглэх бөгөөд химийн элементүүдийг ялгахад хэрэглэнэ. Атом дахь электроны тоо нь атомын дугаартай мөн тэнцүү байна. Атомын дугаар нь атом масстай нягт холбоотой.

Атомын жингийн нэгж

Атомын жингийн нэгж буюу дальтон - молекул, атом, цөм ба бөөмүүдийн жинг тодорхойлоход хэрэглэгддэг, жинг хэмжих системийн бус нэгж. А.ж.н. эсвэл Da гэж тэмдэглэдэг. Атомын жингийн нэгж нь нүүрстөрөгчийн нуклидын жингээр илэрхийлэгддэг ба 12 C ну ...

Исэлдэлтийн зэрэг

Исэлдэлтийн зэрэг - Химийн нэгдэл дэх элементийн атомын цахилгаан цэнэгийн хэмжигдэхүүнийг исэлдлийн зэрэг гэнэ. Исэлдэлтийн зэрэг нь цахилгаан сөрөг чанараараа ялгаатай атомуудын харилцан үйлчлэлийн дүнд өөрчлөгддөг. Өөрөөр хэлбэл цахилгаан сөрө ...

Осми

Осми бол үелэх хүснэгтийн 76 дахь элемент юм. Саарал, цэнхэрдүү, мөнгөлөг өнгөтэй. Os хэмээн тэмдэглэдэг. 3033°C-т хайлдаг, 5012°C-т ууршдаг 1804 онд нээгдсэн атомын бүтэц 76 электрон 76 протон 114 нёйтроноос бүрдэнэ нягт 22.61гм/см3

Химийн холбоо

Бодисын бүтцийн тухай сургааль нь химийн нэгдлүүдийн олон янз болох, тэдгээрийн найрлага, молекулын бүтэц, бодисын байгууламж зэргийг тайлбарладаг. Атомууд химийн холбоогоор нэгдэж молекул хэрхэн үүсдгийг орчин үед атомын бүтцийн электроны онолын ...

Шүлтийн металл

Шүлтийн металууд нь лити, натри, кали, рубиди, цези, франци зэрэг химийн элементүүдийг багтаасан, үелэх системийн нэгэн бүлэг. Энэ бүлэг нь S-блокд орших ба энэ блокын элемнтүүдийн, бүх шүлтийн металууд мөн адил, гадаад давхрааны электронууд нь S ...

Нейтрон

Физикт, нейтрон нь саармаг цэнэг бүхий атомаас жижиг бөөм юм. Нейтроны масс нь 1.6749 Х 10 −27 кг а.е.м) буюу протоноос ялимгүй хүнд болно. ½ спинтэй. Эсрэг бөөмийг нь антинейтрон гэдэг. Нейтрон ба протоныг хамтад нь нуклон гэж нэрлэнэ. Устөрөгчи ...

Ставрополийн хязгаар

Ставрополийн хязгаар нь Оросын Холбооны Улсыг бүрдүүлэгч засаг захиргааны нэгжүүдийн нэг юм. Хязгаарын төв нь Ставрополь хот. Хойд Кавказад оршино. Ростов муж, Краснодарын хязгаар, Карачай-Черкесс, Кабардино-Балкар, Хойд Осет-Алани, Чечень, Дагес ...

-стан

Энэтхэг-Европ язгуурын болон Перс хэлэнд "*stā-" язгуураас -стан гэх дагавар үүссэн. Үүнтэй адил утгатай Пуштун хэлэнд -tun, Энэтхэг хэлний - sthāna гэх дагавар бас бий. Хазарастан - Хазарачуудын эх нутаг болсон Афганистаны муж

Махач Муртазалиев

Махач Муртазалиев - 1984 онд Зөвлөлт Оросын Дагестан орны Кеди суманд төрсөн, эрэгтэй чөлөөт барилдааны 66, 74 кг жинд барилдаж олимпийн хүрэл медаль зүүж, дэлхийн хошой, Европын дөрвөн удаагийн аварга болсон, Орос улсын бөх, авар хүн.

Бувайсар Сайтиев

Бувайсар Хамидович Сайтиев 1975 оны 3 дугаар сарын 11-нд ЗХУ-ын Дагестанд төрсөн чечень үндэстэн. Чөлөөт бөхийн төрлөөр Олимпийн гурван алтан медаль, Дэлхийн болон Европын тус бүр зургаан удаагийн аварга. 2008 онд Бээжингийн олимпод алтан медаль ...

Адам Сайтиев

Адам Хамидович Сайтиев нь чечень ястан бөгөөд Оросын Холбооны Улсын нэрийн өмнөөс барилдаж, 2000 оны Сиднейн олимпод аваргалсан, чөлөөт бөхийн тамирчин юм. Түүний ах Бувайсар Сайтиев нь мөн чөлөөт бөхийн тамирчин бөгөөд Атланта, Афин, Бээжингийн ...

Бодисын төлөв

Бодис нь эгэл хэсгийн цугларсан төлөвөөс нь хамааруулж хий, шингэн, хатуу, плазм гэсэн дөрвөн төлөвт хуваагдахийг конденсацийн үзэгдэл гэнэ. Хатуу Тогтмол байршилтай, эгэл хэсгийн хоорондын таталцлын хүч нь их. Шингэн Хөдөлгөөн хийх боломжтой, эг ...

Дуу

Дуу гэж аливаа амьтанд сонсогдохуйц давтамж ба хүчтэй, хатуу, шингэн, хийгээр тарах хэлбэлзэл болох долгион юм. Хүн нь 20 герцээс 20.000 герцийн түвшний дууг сонсох боломжтой.

Хайлах температур

Хайлах температур гэдэг нь бодисын хайлах температурыг нэрлэх бөгөөд энэ нь хатуу төлөв байдлаас шингэн төлөв байдал руу шилжих шилжилт юм. Хайлах температур нь буцлах температурыг бодоход тухайн бодисоос хамааралтай болохоос даралтаас маш бага х ...

Цус

Цус нь аливаа махбодын чухал үүрэгтэй тусгай шингэн юм. Биеийн эд эсүүдэд тэжээлийн бодис, хүчилтөрөгч, бусад шаардлагатай бодисуудыг хүргэх, эсийн бодисын солилцооноос ялгарсан бүтээгдэхүүнийг эсээс ялгаруулах тогтолцоонд хүргэх үндсэн үүрэгтэй. ...

Энселадус

Энселадус нь нарны аймгийн хоёр дахь том гараг Санчирын зургаа дахь том дагуул юм. 1789 онд нээгдсэн. Дунджаар 252.1 км радиустай ба энэ нь манай эх дэлхийн дагуул сарны радиусаас ойролцоогоор 7 дахин бага юм. Хатуу мөсөн гадаргатай ба гадарга дэ ...

Унд

Жимсний шүүс нь багахан нэмэлт бодистой эсвэл огт нэмэлтгүй байх байгалийн бүтээгдэхүүн юм. Амтат жүрж, бэрсүүт жүрж, тоор, гүйлс, алим, усан үзмийн гэх мэтээр өргөн хэрэглэгддэг жимсний шүүсүүд байдаг.

Гидромеханик

Гидромеханик нь шингэн болон хатуу биетийн хоорондох хөдөлгөөнийг зохицуулагчийг хэлнэ. Гидромеханик нь бүхэлдээ шингэний механик судлагдхуун дээр тулгуурлан явагддаг. Гидромеханик нь физикийн хий болон шингэн төлөвийн хүчнүүдтэй харьцдаг. Гидром ...

Хий

Хий буюу хийн төлөв - бодисын нэгэн төлөв. Хийн төлөвийн бүрдүүлэгч хэсгүүд нь хоорондоо маш сул холбоотой ба их хөдөлгөөнтэй байдаг. Хийн хэсгүүд бараг чөлөөтэй, эмх замбараагүй хөдөлж байдаг. Эдгээр хэсгүүд ийн хөдлөх үедээ хоорондоо мөргөлдөж, ...

Өмхий хүрэн

Зүйлээс шалтгаалан хэмжээ нь өөр байх ба 40-94 см урт, 0.5-8.2 кг жинтэй байна. Урт бие, өтгөн саглагар сүүл, булчинлаг богино хөлтэй, урд савар нь газар малтахад зохицсон уртдуу байдаг. Хамгийн түгээмэл зүс нь хар цагаан алаг бөгөөд зарим нь бор ...

Цитоплазм

Цитоплазм нь эсийн ихэнх хэсгийг бүрдүүлдэг, өнгөгүй, хагас шингэн орчин. Цитоплазмын гадуур хучиж тогтсон плазман мембранаар дамжуулж эс гадаад орчин, хөрш эстэйгээ харьцаж байдаг.

Хүхрийн хүчил

Хүхрийн хүчил нь, H 2 SO 4 молекул томъёотой, маш идэмхий, хүчтэй эрдэс хүчил. Тунгалаг, үл мэдэг шаргал туяатай, устай ямар ч харьцаагаар холилддог тосорхог шингэн. Зарим тохиолдолд андуурч хэрэглэн хордохоос сэргийлж хар хүрэн өнгийг оруулсан б ...

Аллотропи

Аллотропи нь нэг химийн элементийн үүсгэж буй хоорондоо ялгаатай хоёр буюу түүнээс олон төрлүүд юм. Өөрөөр хэлбэл эдгээр аллотропиудыг бүрдүүлэгч атомууд нь ижил боловч, эдгээр атомуудын хоорондоо холбогдох орон торын бүтэц нь өөр байна. Жишээлбэ ...

Цагаанхайрхан сум (Увс)

Цагаанхайрхан нь Увс аймгийн сум юм. Цагаанхайрхан сум нь Засагт хан аймгийн Чин ачит вангийн хошуу манжийн засгийн үед сүүлд 1924 оноос Хантайшир уулын аймаг Ханхөхий уулын хошуу гэгдэж байгаад 1931 оны 2 сарын 18-ны Улсын бага хурлын тогтоолоор ...

Зүүнхангай сум

Зүүнхангай нь Увс аймгийн сум юм. Уг сум 1924 онд байгуулагджээ. Сумын төв нь Жаргалант гэдэг. Жаргалант, Даланбулаг, Баянгол,Хайрхан гэсэн багуудад хуваагддаг. ‎

Зүүнговь сум

Зүүнговь нь Увс аймгийн сум юм. Увс аймгийн Зүүнговь сум нь эртний түүхт Дарлигин Монгол аймгуудын нэг болох Баяд ястнуудын нутагшин амьдарч байгаа газар орон юм. Баядууд нь Зүүнговь сумаас гадна Увс аймгийн Хяргас, Малчин, Тэс сумдын нутагт төвл ...

Өндөрхангай сум

Өндөрхангай нь Увс аймгийн сум юм. Хан Хөхийн нурууг дамжсан 422.4 мянган га нутаг дэвсгэртэй. Улаанбаатараас 1080 км, Улаангомоос 268 км зайтай, төв нь Цэцэрлэг. 2019 оны байдлаар хүн ам 3182, үүнээс эрэгтэй 1587, эмэгтэй 1595 оршин суугчтай.

Ганбатын Алтангэрэл

Ганбатын Алтангэрэл нь Ховд аймгийн Мянгад сумын уугуул, Үндэсний бөхийн улсын начин цолтой бөх. Анх 1998 онд Монгол улсын заан Д.Мягмарын нэрэмжит Ховд аймгийн аварга шалгаруулах өсвөрийн үндэсний бөхийн барилдаанд түрүүлж бөхийн гараагаа эхэлсэ ...

Ашигт малтмалын орд

Ашигт малтмалын орд гэж хайгуул хийж нөөцийн тоо хэмжээ, чанарыг нь судлан тогтоосон бөгөөд уурхайлан олборлоход эдийн засгийн хувьд үр ашигтай эрдсийн хуримтлалыг хэлнэ.

Эдийн засгийн үр ашигтай нөөц

Техник-эдийн засгийн тооцоогоор өнөөгийн нөхцөлд үйлдвэрийн аргаар олборлож, баяжуулж, боловсруулахад эдийн засгийн хувьд ашигтай нь тогтоогдсон ордын нөөцийг эдийн засгийн үр ашигтай нөөц гэнэ.

Олборлох нөөц

Олборлолтын явцад гарах бүх төрлийн хаягдал, бохирдолт, хамгаалалтын цулд үлдэх нөөц, нөлөөлөх бусад хүчин зүйлийн шалтгаанаар олборлох боломжгүй нөөц зэргийг геологийн нөөцөөс хасч тооцсон эдийн засгийн үр ашигтай нөөцийг олборлох нөөц гэнэ.

Эдийн засгийн хязгаарлагдмал үр ашигтай нөөц

Техник-эдийн засгийн тооцоогоор үйлдвэрийн аргаар олборлож, баяжуулж, боловсруулахад эдийн засгийн хувьд ашигтай боловч экологийн нөхцөл, төрийн бодлого, нийгмийн хүчин зүйл, хууль эрхийн хүчин зүйлээс шалтгаалан өнөөгийн нөхцөлд ашиглах боломжгү ...

Гуравдугаар бүлгийн орд

Гуравдугаар бүлгийн орд. Маш нийлмэл геологийн тогтоцтой, хүдрийн биет нь тасрал эвдрэл ба атираашилтанд их автсан байрлалтай, үндсэн ашигт бүрдвэр нь туйлын жигд биш тархалттай, тасалдсан хүдэржилттэй дотоод бүтэцтэй, хүдрийн биетийн зузаан, аши ...

Ордын бүлэг

Ашигт малтмалын ордуудыг геологийн тогтоцын нийлмэл байдлаас нь хамааруулан гурван ордын бүлэгт ангилна. Үүнд: Хоёрдугаар бүлгийн орд. Нэгдүгээр бүлгийн орд. дөрөвдүгээр бүлгийн орд. Гуравдугаар бүлгийн орд.

Хоёрдугаар бүлгийн орд

Хоёрдугаар бүлгийн орд. Нийлмэл геологийн тогтоцтой, тасрал эвдрэл болон атираашилтанд орсон байрлалтай, үндсэн ашигт бүрдвэр нь хүдрийн биетдээ жигд бус тархсан, ашигт малтмалын чанар ба хүдрийн биетийн зузаан нь тогтворгүй, нийлмэл дотоод бүтэц ...

Нөөц

Ашигт малтмалын ордын нөөцийг судлагдсан байдал, судалгааны түвшин, эдийн засгийн үзүүлэлт болон бусад олон нөхцөлүүдээс нь хамааруулан дотор нь олон төрөлд ангилж үздэг байна. Нөөцийг ерөнхийд нь судлагдсан байдлаар нь геологийн нөөц, олборлох н ...

Батлагдсан нөөц

Илрэл дээр явуулсан геологи хайгуулын судалгаагаар цаашид орд болох, эс болох эсэхийг шийдвэрлэдэг. Хайгуулын шатанд илрэлээс орд болох нь 1000-д нэг байдаг бөгөөд хайгуулын салбар эрсдэл ихтэй салбар юм. Хайгуулын шатанд тогтоогдсон ашигт малтма ...

Газар шорооны байгууламж

Газар шорооны байгууламж нь геотехник ба барилгын инженерийн салбарын нэг хэсэг юм. Аливаа үйл ажиллагаа нь барилгын хөрсөнд явагдана. Газар шорооны байгууламжийн тооцоог хөрсны статикаар тооцоолох ба хөрсний механик нь түүний онолын үндэслэл бол ...

Буянт гол

Буянт гол нь Хөх Сэрхийн нурууны салбар уулс болох Тахилт уулын далайн түвшнээс дээш 3400 м орчим өндрөөс эх авч, нийт 8366.9 км² талбайгаас усаа цуглуулдаг бөгөөд голын нийт урт 171.8 км болно. Ганц модны гол, Чигэртэй, Рашаант зэрэг том жижиг 2 ...

Улаанхус сум

Улаанхус нь Баян-Өлгий аймгийн сум юм. Анх 1923 он Шеруши хошуу нэртэй суурь нь тавигдаж байсан. 2023 он түүхт 100 ойг тэмдэглэнэ. Улаанхус сум бол Монгол улсын хамгийн хүн ам ихтэй сумдын нэгэнд зүй есоор ордог. 9000 гаруй хүн амтай. Нэг сонирхо ...

Баянговь сум

Баянговь - Баянхонгор аймгийн сум. Сумын төв нь Орог нуураас өмнө зүгт 40 орчим км, аймгийн төв Баянхонгороос 230 км, нийслэл Улаанбаатараас 850 км зайтай. Баянхонгор аймгийн Богд, Жинст, Баянлиг, Шинэжинст сумдтай, болон Өмнө-говь аймгийн Гурван ...

Сангийн далай нуур

Сангийн далай нуур нь Булнайн нурууны ар шилд орших давст нуур. Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Уул, Шинэ-Идэр, Бүрэнтогтох сум, Завхан аймгийн Их-Уул сумуудын хооронд байрлана. Тус газрын гадарга нийтдээ уулархаг бөгөөд нуурын усны мандал 1988 м өндөрт о ...

Нум (Зэвсэг)

Нум хэмээх зэвсэг нь Дунд чулуун зэвсэгийн үед үүссэн бөгөөд сум буюу хошуундаа ясан зэв, чулуун зэв, төмөр зэвтэй модыг эх бие, хөвчийн тусламжтайгаар хол зайд харвах зэвсэг юм. Түүхийн явцад улам бүр хөгжсөөр нумны материал, хийх явц, хүч чадал ...

Завхан гол

Завхан гол нь Говь-Алтай, Завхан аймгуудын заагт орших Монголын томоохон голуудын нэг. Тус гол нь Хангайн нурууны ноён оргил Отгонтэнгэрийн хоёр талаас эх авах гол горхиор усжина. Отгонтэнгэрийн өмнө хажуугаас эх авдаг Буянт, Шар-Ус хоёр гол боло ...

Их Монгол Улсын цэргийн зэвсэг, зэвсэглэл

Их Монгол Улсын цэрэг 9 төрлийн охор зэвсэг, 5 төрлийн уртын зэвсэг, 1 төрлийн хориглолтын зэвсэг, мөн дарьт, галт зэвсэг гэх мэт нийт 16 төрөл хэлбэрийн зэвсэг хэрэглэж байжээ. Мөн нийт 15 төрөл хэлбэрийн байлдааны хэрэгсэлтэй байж. Тэдгээрийн д ...

Уушигийн өвөрийн буган чулуун дурсгал

Хөвсгөл аймгийн төв Мөрөн хотоос баруун тийш 20 хүрэхгүй км-т Уушигийн өвөр хэмээх сайхан тавиу хөндий, Дэлгэр мөрний хойд биед дэлхийд ховор буган чулуун дурсгал бий. Чулууны энэ урлаг Монголын умард хэсэг, Өмнөд сибирийн тал хээрт МЭӨ 1000-аад ...

Ниншя - Хотонгийн өөртөө засах орон

Ниншя - Хотонгийн өөртөө засах орон буюу товчоор Ниншя - 1954 онд Ганьсү мужид нэгтгэгдсэний дараа 1958 онд буцаад салж, Хотон үндэстэнг өргөн байгуулагдсан, БНХАУ-ын харъяат өөртөө засах орон. Дорнод Шэньси, өмнө болон өрнөд Ганьсү, умард Өвөр М ...

Халхын голын байлдааны ялалтын дурсгалын хөшөө

Халхын голын байлдааны ялалтын дурсгалын хөшөөг 1939 онд хамгийн ширүүн тулалдаан болсон Хамар даваанд Халх голын ялалтын 45 жилийн ойгоор 1984 онд босгожээ. Уг хөшөөний төслийг уран барималч Д.Амгалан, А.Н.Бурганов, архитекторч Д.Чойжилжав, Л.В. ...