ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 5

Хунтайж

Үгийн утга нь хятад хэлээр Хааны их хүү буюу Huangtaizi 皇太子; crown prince юм. Түүхэнд Жоу улсын үеэс хэрэглэж эхэлсэн. Үүнийг нь хятадын үе үеийн төрт улсууд өвлөн авч хэрэглэсээр, Их Юань улсын үеэс монголчууд хэрэглэж эхэлсэн байдаг. Хубилай ...

Хятадын нутаг дахь төрт улсуудын оны цолын жагсаалт

БНХАУ-ын хуучин газар нутагт оршиж байсан улс гүрнүүд хаант төрийн цаг хугацаа, жилийг хэмжих нэг арга бол оны цол хэрэглэх явдал юм. Энэ нь тухайн улсад шинэ эзэн хаан тодорсны дараа хуучин хааны оны цол буюу тунхаг нэрийг халж, өөрийн шинэ оны ...

Чи ван

Хань Тэжэн, Ляо улсын сайд Өмнөд Тан ханлигийн Юаньзун хаан, хаан болохоосоо өргөмжилөгдөж байсан. Ши Чунгуй, хаан болохоосоо өмнө хэрэглэж байсан цол.

Чинсан

Чинсан цол нь хятадын төрт улсуудын үед хэрэглэж байсан дээд тушаалын хааны шадар сайдад олгож байсан цол юм. Өгэдэй хаан анх Алтан улсын бууж өгсөн газрын хэргийг захируулахаар хуучин захиргааг байгуулахад хоёр чинсан томилсон. Сүүлд Мөнх хаан т ...

Шигүши

Германы эрдэмтэн К.Загастер, монголын Ванжил нар уг цолыг шүүх буюу шүүгч гэж үзжээ. Өвөр монголын эрдэмтэн Сайшаал гуай Юань улсын Цэргийн явдлын хүрээлэнгийн нийслэл хот ба дотор газрыг сахин хамгаалах үүрэгтэй дотоод хамгаалалтын цэргийн нэгж ...

Шүүлэнгэ

Энэ нэрний талаар ихэнхи судлаачид, бүтээлд манж гаралтай үг гэж бичсэн байдаг. Харин профессор М.Баярсайхан гуай хятад гаралтай үг хят. 舍人 гэж үзсэн байна. Судлаач О.Сүхбаатар абугай, шүүлэнгийг "хуучин цагт алба гувчуур татаж, хүү сан эрхлэгч ...

Элчин сайд

Элчин сайд нь гадаад улсад болон олон улсын байгууллагад өөрийн улсаа төлөөлөн сууж, иргэдийн болон улсын эрх ашгийг хамгаалах, дэмжлэг үзүүлэх, хоёр болон олон талт ажиллагаанд санаачилга гаргах замаар харилцаа, хамтын ажиллааг хөгжүүлж, улс хоо ...

Эфү

Эфү нь хүргэн гэсэн утгатай манж үг бөгөөд Чин улсын үед Айсингиоро овгийн хаад ноёд өөрийн удмын гүнж, гэгэ нарын хүргэнд өгч байсан цол гуншин юм.

Янди ван

Янди ван хэмээх цол нь Монголын Юань гүрний үед Өгэдэй хааны 7-р хүү Мэлиг ноёны ач хүү Түмэн ноёныг Чапар ханаас салж, Юань улсад дагаар орсон тул, Хайсан хүлэг хааны зарлигаар 1308 онд олгосон цол юм. Энэхүү цолыг тус ноёны удмынхан үе улиран з ...

Солир

Солир - Тэнгэрээс унагч чулуу юм. Гариг хоорондын орон зайд янз бүрийн нас бүхий элдэв төрлийн тоос, шороо, том жижиг хатуу биетүүд оршдог. Дэлхийн гадарга тоосны ширхэгээс хэдэн кг жин татах чулуу хүртэлх янз бүрийн хэмжээтэй сансрын биетээр бай ...

Гэрлийн жил

Гэрлийн жил нь од хүртэлх зайг хэмжихэд хэрэглэгддэг нэгж юм. Гэрлийн 1 жилд туулах зайг 1 гэрлийн жил болгон авдаг.Гэрэл нь 300000 км/с хурдтайгаар жилд туулах зай билээ.

Каелумын орд

Каелумын орд нь огторгуйн өмнөд бүсэд байрладаг. 1750 онд Николас Лиус де Лакайле анх бүртгэсэн ба орчин үеийн 88 ордын нэг юм. Нэр нь латинаар хасуур гэсэн утгатай хуучин нэр нь Каелум Скалпторум гэж байсан. Энэ орд нь хамгийн бага найм дах орд ...

Камелопардалис орд

Камелопардалис нь томоохон бүрхэг орд бөгөөд огторгуйн хойд хэсэгт байрлана. Энэ ордыг 1612 онд Петрус Планкус анх бүртгэсэн. Хуучны одон орны номнууд дээр Камелопардус зэрэг нэрээр бичдэг гэхдээ Олон Улсын Одон Орны Холбоогоор Камелопардалис нэр ...

Канес венатиси орд

Канес венатиси орд нь орчин үеийн 88 ордын нэг бөгөөд 17-р зуунд Иохан Хевелиус анх бүртгэсэн байна. Огторгуйн хойд хэсэгт байрладаг жижиг орд ба нэр нь латинаар "анч ноход" гэсэн утгатай. Ордын хамгийн тод од нь Кор кароли ба гэрэлтэлт нь 2.9. С ...

Мушгиа галактик

Мушгиа галактик нь олон тэрбум одод захаасаа төв рүүгээ мушгиралдаж төвдөө тойрог үүсгэсэн байдлаар бүрэлдсэн галактикийн хэлбэр ба ангилал болно. Анх 1936 онд Эдвин Хабл үүнийг таньж ангилжээ. Мушгиа галактик нь нийтдээ эргэлдсэн дискэн хэлбэр д ...

Нарны аймаг

Нарны аймаг нь Нар, түүнийг татах хүчнийх нь улмаас тойрон эргэх найман гараг, 5 тогтоогдсон одой гараг, тэдгээрийн дагуулууд, маш олон тооны жижиг биетүүдийг багтаасан систем юм. Хүмүүс байгаль ертөнцийг хүрээлэн буй хамгийн ойр дөт зүйлээсээ эх ...

Телескопиум орд

Телескопиум нь огторгуйн өмнөд бүсэд байрлах жижиг одны орд юм. 18-р зуунд Францын одон оронч Николас Лиус де Лакайлле анх нэрийг нь сонгожээ. Уг ордны хамгийн тод од нь цайвар цэнхэр Алфа Телескопи бөгөөд гэрэлтэлт нь 3.5 ба үүний дараа улбар ша ...

Хөрстэй гариг

Хөрстэй гаригууд нь нарны аймгийг бий болгосон мананцрын тоосонцроос үүссэн гэж хэлж болно. Нарны аймаг анх бий болж байхад эдгээр тоосонцрууд нэг дор бөөгнөрч кондрул гэдэг солирыг үүсгэжээ. Тэр үед 2000 хэмийн халуун байжээ. Тэгээд хэдэн сая жи ...

Атомын бүтэц

Атомын бүтэц Энэхүү текст нь атомын дотоод бүтцийг хэрхэн нээж илрүүлсэн түүхэн талыг харуулдаг. Энэ зууны үеийн шинжлэх ухааны чухал нээлтүүдийн нэг нь мэдээжийн хэрэг бөгөөд би танд үүнийг уншихыг зөвлөж байна. Гэсэн хэдий ч бид атомын тухай өн ...

Атомын цөм

Атомын цөм нь атомын төв дэх маш жижиг, хүнд хэсэг бөгөөд нуклоноос тогтоно. Цөмийн диаметр нь 1.6 фм буюу 10 -15 м-ээс 15 фм -ын хооронд хэлбэлзэнэ. Энэ хэмжээ нь тухайн атомын хэмжээтэйгээ харьцуулахад маш бага бөгөөд ураны хувьд 23.000 дахин, ...

Химийн тайлбар

Анион=Цахилгаан саармаг атом буюу бүлэг атом электрон авахад үүсэх сөрөг цэнэгтэй ионууд ялгардаг юм Авогадрын тоо=1 моль бодист агуулагдах NA гэж тэмдэглэсэн 6.02*1023 ширхэг жижиг хэсгийн тооо. Атом=Химийн урвалаар үл задрах бодисын эгэл хэсгий ...

Аммиакийн синтез

Устөрөгч ба азот нь катализаторын орчинд, өндөр температур ба даралтанд дараах урвалын дагуу аммиакийг үүсдэг: 3 H 2 + N 2 ⇄ 2 N H 3 + Q {\displaystyle {\mathsf {3H_{2}+N_{2}\rightleftarrows 2NH_{3}+Q}}} Энэ урвал нь эргэх урвал ө.х. устөрөгч ба ...

Атом масс

Атом масс гэдэг нь атомын цөм дэх протон ба нейтроны тооны нийлбэр юм. Атом массыг химийн элементийн тэмдэглэгээний өмнө, дээд талд бичнэ. Жишээлбэл, нүүрстөрөгч-12 нь 6 протон, 6 нейтронтой ба атом масс нь 12 юм. Бүрэн бичиглэлийг 6 12 C {\displ ...

Атомаас жижиг бөөм

Атомаас жижиг бөөмс гэдэг нь атомаас жижиг эгэл эсвэл нийлмэл бөөмс юм. Эгэл бөөмийн физик болон цөмийн физикт эдгээр бөөмс болон тэдгээрийн харилцан үйлчлэл, мөн атомын бус материудыг судалдаг. Атомаас жижиг бөөмсөд атомын бүрэлдхүүн электронууд ...

Масс спектрометрчлэл

Масс спектрометрчлэл нь ионуудын масс-цэнэгийн харьцааг хэмждэг аналитик аргачлал юм. Энэ аргачлалыг ихэвчлэн биет дээжний бүтэцийг тухайн дээжний найрлаганд буй бодисуудын массуудыг харуулсан масс спектрийг гаргах замаар тодорхойлоход ашиглагдда ...

Молекул

Молекул гэж тогтвортой, цахилгаан цэнэггүй, химийн холбоогоор тодорхой бүтэцтэй болж холбогдсон хоёр буюу түүнээс дээш тооны атомыг хэлнэ. Органик хими, биохимийн шинжлэх ухаанд харин молекул гэсэн нэрийг цэнэгт органик молекул, биомолекул зэрэг ...

Дэлхийн Цаг Уур Судлалын Байгууллага

Дэлхийн Цаг Уур Судлалын Байгууллага нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын тусгай байгууллагуудын нэг бөгөөд цаг уур судлалын олон улсын стандартчилал, зохицуулалтыг хариуцдаг. НҮБ-ын харьяа байгууллага биш тул гишүүн бус орон, бүс нутаг ч гишүүнээр ...

Ширэнгэн ой

Ширэнгэн ой гэдэг нь жилд 1750-2000 мм-ээс илүү хур тундас унадаг бүс нутаг дахь өтгөн ой юм. Ширэнгэн ойд Дэлхийн нийт амьтан, ургамлын зүйлийн гуравны хоёр нь байх ба эрдэмтэд хэдэн сая зүйлийн ургамал, шавьж, микроорганизм нээгдээгүй байгаа гэ ...

Мод

"Мод" үгээр энд холбогдлоо. Өөр зүйлийн хуудсыг "Мод" -аас олж болно. Мод - олон наст модлог ургамал. Бусад ургамалтай харьцуулахад олон жилийн настай ба зарим нь хэдэн мянган жил насалж, 115м хүртэлх өндөр ургасан нь бий. Мод нь үндэс, их бие, и ...

Гүйлс

Өвөлд навчаа гөвдөг том биш сөөг, навч нь өргөндүү зууван мөртлөө оройн хэсэг нь хурц шовх, навчны зах нь шүдэрхэг, цэцэг нь цагаан юмуу ягаан өнгөтэй, навчилж эхлэхээс өмнө цэцэглэдэг. Цэцэглэх үедээ маш гоёмсог цэцэг нь бал агуулдаг, жимс нь ма ...

Какаоны мод

Какаоны мод нь жижгэвтэр ба үржил шимээр баялаг, хуурай хөрсөнд, экваторын дулаан орнуудад ургадаг. -15 хэмээс доош хүйтэнд тэсвэрлэхгүй. Уг жимс үл мэдэг шоколад шиг үнэртэй, яльгүй гашуун байдаг. Үр нь бүр ч гашуун байдаг. Уг үр олон шат дамжла ...

Шар хуайс

Шар хуайс, удлиг харгана, өдлиг харгана нь буурцагтны овгийн, харганы төрлийн ургамал. Түүний латин нэр болох Caragana нь Түрэг хэлнээс гаралтай бөгөөд Монгол хэлний харгана гэдэгтэй гарал нэг юм. Бут хэлбэртэйгээр элбэг, мод хэлбэртэйгээр арай х ...

Газар хөдлөлт

Газар хөдлөлт гэдэг нь газрын царцдасаас энерги чөлөөлөгдөж, сейсмийн долгион үүсгэхийг хэлнэ. Үүссэн долгионыг сейсмометрээр тэмдэглэж авах ба газар хөдлөлтийн хүчийг момент магнетудаар, эсвэл Рихтерийн шаталбараар хэмжинэ. Рихтерийн шатлалыг сү ...

Викториа нуур

Викториа нь Африк тивийн хамгийн том буюу 68.800км 2 талбай бүхий нуур юм. Үүнээс Кени, Уганда, Танзани улсуудад тус харъяалагддаг. Дэлхийд хэмжээгээрээ 3-т орох ба 3000 орчим аралтай. Нуурын дундаж гүн нь 20 м, хамгийн гүнзгий газраа 84 м хүрнэ. ...

Чернобылийн осол

Чернобылийн осол нь 1986 оны 4 сарын 26-нд орон нутгийн цагаар шөнийн 1:23-д, тэр үеийн Зөвлөлт Холбоот Улсын хэсэг болох Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Украйн Улс, одоогийн Украйн улсын нутагт орших Чернобылийн атомын цахилгаан станцад гарсан ...

Уур амьсгалын өөрчлөлт

Уур амьсгалын өөрчлөлт гэдэг нь дэлхийн бөмбөрцөг даяар, эсвэл тодорхой бүс нутгийн уур амьсгалын нөхцөл хувьсан өөрчлөгдөхийг хэлнэ. Байгалийн буюу хүний үйл ажиллагаанаас гаралтай нүүрсхүчлийн хий, метан, азотын давхар исэл, гидрофторт нүүрстөр ...

Эрнст Хеккел

Эрнст Хайнрих Филипп Август Хеккел нь биологич, байгаль судлаач, анатомич, эмч, философич зэрэг олон талын шинжлэх ухааны салбарт нэр алдраа цуурайтуулсан Германы сод эрдэмтэн, уран зураач юм. Эрнст Хеккел анатоми, биологи, экологийн салбарт мянг ...

Говийн бага дархан газар

Монголын зүүн өмнөд говийн үндсэн хэв шинжийг төлөөлсөн, байгалийн унаган төрхөө харьцангуй сайн хадгалсан, дэлхийд ховордсон амьтад болох хулан, хар сүүлтийн гол байршил нутаг бөгөөд Монголын жинхэнэ говийн байгалийн иж бүрдэл, ландшафтын өвөрмө ...

Говийн их дархан цаазат газар

Говийн их дархан цаазат газар 1997 онд ЮНЕСКО-гийн шим мандлын нөөц газрын сүлжээнд бүртгэгдсэн. Тус газар нь хүний зохисгүй үйл ажиллагааны нөлөөнд бага өртөж унаган төрхөө хэвээр хадгалж үлдсэн говь цөлийн өвөрмөц экосистем бөгөөд амьтан, ургам ...

Дэлхийн спэй өдөр

Анх энэхүү өдрийг 1995 оноос Амьтдын Лигийн Дорисын Өдөр /Doris Day Animal League DDAL/ хэмээх жил бүр зохион байгуулагддаг үйл ажиллагаааны хүрээнд анх АНУ-д тэмдэглэж, энэ өдөр гудамжны тэнэмэл амьдралтай амьтдыг хөнгөлж, үр дамжих сувгийг нь б ...

Зэрлэг амьтан судлах хамгаалах төв

Зэрлэг амьтан судлах, хамгаалах төв нь Монгол улсын болон бүс нутгийн амьтан ургамлын төрөл зүйл, тэдний амьдрах орчин, нөөц баялгийг судалж танин мэдэх, зохистой ашиглах, хамгаалах хамгийн үр өгөөжтэй боловсронгуй арга замыг эрэлхийлэх, байгаль ...

Хүчиллэг бороо

Хүчиллэг бороо буюу хүчиллэг тунадас гэдэгт pH-ын хэмжээ маш багатай бороо, цас, шүүдэр, агаар мандалд агуулагдах хуурай тоосонцорыг багтаан ойлгоно. Өөрөөр хэлбэл хүхэр, азотын давхар исэл агаар мандалд дэгдэн, усны уурт уусаж, улмаар конденсацл ...

Дэлхийн өв

Дэлхийн өв гэдэг нь 1972 оны ЮНЕСКО-гийн чуулганаар батлагдсан "Дэлхийн соёлын болон байгалийн өвийг хамгаалах тунхаглал" -д үндэслэн Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн археологийн дурсгал, байгаль, соёлын дурсгал зэрэг хүн төрөлхтөн үеэс үед ө ...

Элсэн чихэр

Чихрийн манжингийн үндсийг нарийн хэрчиж, бүлээн усанд хийж, чихрийг нь шингээлгэж аваад усаа буцалгаж ууршуулан элсэн чихэр гаргаж авна.

Навчаар тэжээх

Навчаар тэжээх нь шингэн бордоог шууд ургамлын навчаар дамжуулан хангах тэжээлийн арга. Ургамал нь өөрийн навчаар дамжуулан шаардлагатай элементүүдийг шингээх чадвартай байдаг. Шингээлт нь стомата болон эпидермисээр явагддаг. Тэжээлийн тээвэрлэлт ...

Ургамлын тэжээл

Ургамлын тэжээл гэдэгт, ургамал ургахад ба түүний метаболизмд шаардлагатай химийн элементүүд ба нэгдлүүд, мөн тэдгээрийн эх үүсвэр зэргийг багтаан ойлгоно. 1972 онд Э.Эпштейн элементүүдэд, ургамалд шаардагдах ач холбогдолд нь хоёр шалгуурыг тодор ...

Фотосинтез

Нарнаас 150 сая километр замыг туулан ирэх гэрлийн энергийг ургамлын хлоропласт болон бусад фото синтезлегч организм нүүрс ус, бусад органик нэгдэл хэлбэрээр нөөцлөгдөх химийн энерги болгон хувиргадаг. Энэ үйлийг фотосинтез, "гэрэл", sunthesis, " ...

Хөрсний pH

Хөрсний рН гэдэг нь хөрсний хүчиллэг эсвэл шүлтлэгийн хэмжээс юм. рН нь усан уусмал дахь идэвхтэй устөрөгчийн ионы сөрөг аравтын логарифмтэй тэнцэнэ. Усан уусмалд энэ нь -1 ээс 14 хооронд байх ба 7 нь саармагийг илэрхийлнэ. рН долоогоос доош үед ...

Барилгын төлөвлөлт

Барилгын төлөвлөлт нь барилгын санааг хөгжүүлэх ба төлөвлөх үйл явц болно. Тэрхүү санаа нь архитектурын ба барилгын зураглал дээр гүйцэтгэгдэнэ. Төлөвлөлтөнд тухайн барилгын буурь, хөрсний хэлбэр ба шинж чанарыг харгалзан үзэх шаардлагатай. Төлөв ...

Амиа егүүтгэх

Амиа егүүтгэх гэдэг нь хэн нэгэн санаатайгаар өөрийн амийг таслах төрх үйл юм. Амиа егүүтгэх болон амиа егүүтгэхээр оролдох нь манай улсын хувьд төдийгүй дэлхийн олон оронд нийгэм эдийн засгийн болон сэтгэц-нийгмийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асууд ...