ⓘ Хэрлэн сум

Өмнөдэлгэр сум

Өмнөдэлгэр - Хэнтий аймгийн сум. Монгол улсын харъяат иргэн, Өмнөдэлгэр сумын суурин хүн ам - 5.156. Энэ тооллогоор бол аймгийнхаа 17 сумнаас 3-р олон хүн амтай сум гэж үзэгдэнэ. Сумын нутаг захиргааны 7 багт хуваагддаг. Сумын төвөөс зүүн хойш 52 км зайд 7-р баг болох Гурванбаян тосгон оршино. Өмнөдэлгэр сум Өмнөдэлгэр сум нь Хуучнаар Сэцэн хан аймгийн Мэргэн гүний хошууны нутагт 1923 онд Өндөрцагаан уулын хошуу нэртэйгээр байгуулагдсан. 1925 оноос Сэцэн хан аймгийн Засаг захиргааны зохион байгуулалт хийхэд Дэлгэрхаан сум болгон өөрчилсөн. Хөвчийн Жонон вангийн хошууг 10 гаруй сум болгон ш ...

Чойбалсан сум

Энэ сумыг бусад Чойбалсангаас ялган таниарай. Чойбалсан - Дорнод аймгийн сум. Сумын төв нь аймгийн төв Чойбалсан хотоос хойш 55 км зайд оршино. Дорнод Монголын төмөр замын Хэрлэнгол өртөө тус сумын төвд байдаг. Уг сум нь Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын нам, төрийн тэргүүн Хорлоогийн Чойбалсангийн өсөж төрсөн нутаг билээ.

Баянхутаг сум

Баянхутаг - Хэнтий аймгийн сум. Хэнтий аймгийн Баянхутаг сум нь 1931 онд байгуулагдсан, хуучнаар Сэцэн ханы гол хошуу. Баянхутаг сумын Засаг захиргааны нэгж нь Хэрлэн голын сав газраас урагш 23 км-т, Улаан-Өндөрийн баруун урд энгэрт байрладаг баруун зүүн тийш 170 км, хойноос урагш 70 орчим км үргэлжлэх уудам газар нутагтай. Хойд талаараа Мөрөн сумтай 58 км, Хэрлэн сумтай 31 км, Батноров сумтай 106 км, зүүн талаараа Баян-Овоо сумтай, зүүн урдуураа Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан, урдуураа Галшар,баруун талаараа Баянмөнх сумдуудтай тус хиллэдэг. Газар зүйн хувьд тал хээрийн бүсэд багтдаг. Газарзү ...

Мөнгөнморьт сум

Мөнгөнморьт сум нь Төв аймгийн сум юм. Мөнгөнморьт сум нь Улаанбаатар хотоос зүүн хойш 220 км-т байрлах ба Хэнтийн нуруу, Хангайн бүс нутаг юм. 60000 км² нутаг дэвсгэртэй. 1992 хүн амтай хүн амын 0.5 хувь нь буриад зон, бусад нь халх ястан оршин сууж байна. Байгалийн үзэсгэлэнт газар, том гол нууруудын ай сав газар бөгөөд Хэрлэн, Туул зэрэг гол нуурууд эх аван урсдаг. Улаан номонд орсон нэн ховор, ховор бор баавгай, Сибирийн хандгай, хүдэр, буга, булга, минж, шилүүс мөн зэрлэг гахай, бор гөрөөс зэрэг амьтад байдаг. 2020онд Улаанбаатар хоттой хатуу хучилттай замаар холбогдов. Улаанбаатар-аа ...

Мөрөн сум (Хэнтий)

Мөрөн - Хэнтий аймгийн сум. 2010 оны тооллогоор Монгол улсын харьяат иргэн, Мөрөн сумын суурин хүн ам - 1.326. Энэ тооллогоор бол аймгийнхаа хамгийн цөөн хүн амтай сум болно. Сумын нутаг захиргааны 5 багт хуваагддаг. Чандгана Талын нүүрсний уурхай сумын төвөөс зүүн тийш 25 км зайд байдаг. Мөрөн сум нь Мөрөн голын сав дагуу газар байрладаг бөгөөд газар тариалан эрхлэхэд тохиромжтой тал, говь хосолсон газартай. Мөрөн гол нь сумын төвөөс урагшаа урсан Хэрлэн голд цутгадаг байсан боловч сүүлийн жилүүдэд дэлхийн цаг уурын өөрчлөлт болон хариуцлагагүй уул уурхайгаас шалтгаалан ширгэх аюулд өртөө ...

Түмэнцогт сум

Сайд нарын Зөвлөлийн 1954 оны 180 дугаар тогтоолоор Дорнод аймгийн Тамсагбулаг гэдэг газарт нарийвтар ноост хонь үржүүлэх Тамсагбулагийн САА-г байгуулсан нь Түмэнцогт сумын үндэс суурь болжээ. 1960 оны нэгдүгээр сард Сайд нарын Зөвлөлийн 19 дүгээр тогтоолоор Тамсагбулагийн САА нь Сүхбаатар аймгийн Хан Хөхий уулын өвөрт Хар ямаатын гянт болдын уурхайн суурин дээр шилжин суурьшжээ. 1972 оноос газар тариалангаас гадна нутгийн шилмэл үхэр үржүүлэх болсноор мал аж ахуй, газар тариалан хосолсон аж ахуй болсон байна. 1978 онд ЗХУ-ын хүч хөрөнгөөр сумын төвийг тохижуулж соёлын төв, 110 айлын орон ...

Дархан сум

Дархан сум Ахай бэйсийн хошуу нь анхлан XYIII зууны үед буй болсон юм. Тус хошууны нутаг нь Хэвт ёсны тэргүүн /1908/ оны байдлаар хойгуураа Баян-Эрхтий, Хэрлэнгийн тохой, зүүгээрээ Баянбулаг, Язаар Эрэгнэг, өмнүүрээ, Холбоо хонгор, Бор-Өндөр, Яргайт, Бумба-Ус зэрэг газраар хиллэхийн дээр нутгийнхаа дөрвөн талд Баян-Эрхтий, Баянбулаг, Баян Ноён, Баян Хараат хэмээх" Баян” гэсэн нэр бүхий уул устай хойш урагшаа зууван" Хонины өвчүү” хэлбэрийн газартай байжээ. Сэцэн хан аймгийн Ахай бэйсийн хошууныхны дээр үед Хардал бэйсийн хошууныхан хожим нь Боржигон Сэцэн вангийн хошууны харъяат болоод сүү ...

Бор-Өндөр сум

Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сум нь 1981 онд Хэрлэн хороо гэж байгуулагдаж, газар нутгийн харъяалал нь хуучнаар Хэнтий аймгийн Дархан сумын 5-р баг байсан. УИХ-ын 2012 оны 02 сарын 09 ний өдрийн 15-р тогтоолоор Бор-Өндөр сум болон өөрчлөгдөж, 2012 оны 12 дугаар сараас эхлэн сумын бүтэц зохион байгуулалтад орсон. Засаг захиргааны хувьд 1-р баг /Бор-Өндөр, 2-р баг /Холбоо, 3-р баг /Бумбат, 4-р баг /Уурхайчин, 5-р баг /Хүйх, 6-р баг /Өлгий/ гэсэн 6 багтай.

Баяндэлгэр сум (Төв)

Баяндэлгэр сум нь Төв аймгийн сум юм. Тус сумын хүн ам сүүлийн 2002 оноос эхлэн хот дагасан их нүүдлийн улмаас тасралгүй буурч ирсэн. 2005 оны байдлаар 429 өрхийн 1226 оршин суугчтай байв. 2007 оны хүн амын тооноор 1165 болж буурчээ. Харин 2013 оны хүн амны жилийн эцсийн тооллогоор 1390 хүн ам, нийт 532 өрхтэй болсон.

Мөрөн гол

Мөрөн гол нь Хэнтийн нуруунаас эх авч урсан Хэрлэн голд цутгадаг жижиг гол юм. Сүүлийн жилүүдэд урсац нь муудсаар ширгэх аюулд өртөөд байна. Хэнтий аймгийн Мөрөн сум нь тус голын нэрээр нэрлэгджээ.

                                     

ⓘ Хэрлэн сум

Хэрлэн - Хэнтий аймгийн сум. Монгол улсын харъяат иргэн Хэрлэн сумын суурин хүн ам - 19.000. Аймгийн төв Чингис хотыг багтаадаг тул аймгийн хамгийн олон хүн амтай сум гэж үзэгдэнэ. Сумын нутаг дэвсгэр захиргааны 8 багт хуваагддаг. Аймгийн болон сумын засаг захиргааны төв байгууллагууд Чингис хотод байрладаг.

                                     
  • аймгийн сум Монгол улсын харъяат иргэн, Өмнөдэлгэр сумын суурин хүн ам - 5, 156. Энэ тооллогоор бол аймгийнхаа 17 сумнаас 3 - р олон хүн амтай Хэрлэн Дарханы
  • нуур, Цагаан нуур, Хөх нуур гэх мэт нуур тойромтой. Нутгийн нь дундуур Хэрлэн гол урсаж өнгөрдөг. Карбонатлаг, мараалаг нимгэн, хар хүрэн хөрс зонхилдог
  • аймгийн сум Монгол улсын харъяат иргэн Дашбалбар сумын суурин хүн ам - 3, 178. Энэ тооллогын дүнгээр бол аймгийн 14 сумаас 3 - р олон хүн амтай Хэрлэн Баян - Уулын
  • аймгийн сум Хэнтий аймгийн Баянхутаг сум нь 1931 онд байгуулагдсан, хуучнаар Сэцэн ханы гол хошуу. Баянхутаг сумын Засаг захиргааны нэгж нь Хэрлэн голын
  • Мөнгөнморьт сум нь Төв аймгийн сум юм. Мөнгөнморьт сум нь Улаанбаатар хотоос зүүн хойш 220 км - т байрлах ба Хэнтийн нуруу, Хангайн бүс нутаг юм. 60000 км²
  • тохиромжтой тал, говь хосолсон газартай. Мөрөн гол нь сумын төвөөс урагшаа урсан Хэрлэн голд цутгадаг байсан боловч сүүлийн жилүүдэд дэлхийн цаг уурын өөрчлөлт
  • захиргааны хувьд дээд түвшинд 17 сум дэд түвшинд 83 багт хуваагддаг. Хүн ам олонтой 3 суурин газартай. Тухайлбал, Хэрлэн суманд харьяалагддаг аймгийн төв
  • үзэсгэлэнт байгаль Түмэнцогт, Хар Ямаатын ууланд байдаг. Сумын хойт талаар Хэрлэн гол 20 гаруй км - т урсдаг бөгөөд хурын усаар тэтгэгддэг арваад нуур, 4 булагтай
  • захиргааны хувьд Хэнтий аймгийн Хэрлэн сумын 7 - р баг болох тосгон юм. БНМАУ - ын Сайд нарын зөвлөлийн 1976 оны 386 - р тогтоолоор Өлзийт сум Чандганы Сангийн аж ахуйг
                                     

Дашбалбар сум

Дашбалбар - Дорнод аймгийн сум. Монгол улсын харъяат иргэн Дашбалбар сумын суурин хүн ам - 3.178. Энэ тооллогын дүнгээр бол аймгийн 14 сумаас 3-р олон хүн амтай сум юм. Сумын хүн амын 30 гаруй хувь нь Цагаан дэв гэдэг газар орших төвдөө амьдардаг. Сумын нутаг дэвсгэр захиргааны 5 багт хуваагддаг.

                                     

Цагаан-Овоо сум

1922-1935 оны хооронд олон дахин өөрчлөгдсний эцэст 1935 онд одооны "Цагаан-Овоо" нэрээр, одоогийнхоо газарт төвлөн нэгэн сум болж тогтсон. 1960-1990 оны хооронд хөдөө аж ахуйн "Галуут" нэгдэл энэ суманд түшиглэн ажиллаж байв.