ⓘ Угтаалцайдам сум

Заамар сум

Заамар сум нь Төв аймгийн сум юм. Төв аймгийн Заамар сумын нутагт нийт 7500 өрх 37500 хүн ам суурьшсан 2900 ам км нутаг дэвсгэртэй Монгол орны томоохон сумдын нэг юм. Анх 1959 онд байгуулагдсан сумын төвийн Бат-Өлзийт суурин 2008 оны байдлаар 5800 хүн амтай. Ган зуд тохиодоггүй тул Тосон Заамар хэмээн алдаршсан байсан боловч сүүлийн үед алтны уурхай зохисгүй эрхэлснээс сумын нутаг ихэд бохирдсон гэсэн ойлголт түгээмэл байдаг.

Улсын аварга

Улсын аварга нь Улсын арслан цолтой бөх Үндэсний Их Баяр Наадамд түрүүлэхэд олгодог цол бөгөөд сүүлийн жилүүдэд 10 даван түрүүлсэн бөхөд олгодог болоод байгаа. Монгол улсын үндэсний бөхийн түүхэнд даншгийн аварга, дархан аварга, даян аварга, далай аваргыг оролцуулаад 48 аварга төрсөн байдаг.

                                     

ⓘ Угтаалцайдам сум

Угтаалцайдам сум нь Төв аймгийн сум юм. Товчоор Угтаал гэж нэрлэх нь олон. Сумын төв Ар-Асгат нь Улаанбаатар хотоос 152 км, аймгийн төв Зуунмодоос 195 км зайтай. Цээл, Заамар, Жаргалант, Баянцогт, Баянхангай, Лүн сумдтай хиллэдэг. Угтаалцайдам сум 1924 онд байгуулагдсан бөгөөд газар тариалан түлхүү хөгжсөн.

154.8 мянган га нутаг дэвсгэр, 2276 хүн ам, 648 өрхтэй.

Асгат, Харчулуут, Талын-Уул хэмээх 3 багт хуваагдана. Асгат баг 1396 хүн амтай, 405 өрхтэй, Харчулуут баг 417 хүн амтай, 119 өрхтэй, Талын–Уул баг 463 хүн амтай, 124 өрхтэй.

Тус суманд ИТХ, Засаг даргын тамгын газар, 3 баг, 11 жилийн бүрэн дунд боловсролын сургууль, хүн эмнэлэг, ”Нарны хаан” хүүхдийн цэцэрлэг, Соёлын төв зэрэг төсөвт байгууллагууд төрийн үйлчилгээ явуулдаг.

78183 толгой малтай. Үүнээс адуу 6451, үхэр 5225, хонь 36081, ямаа 30414 байна. Газар тариалан, ТАА-н 32 мянган га эргэлтийн талбайтай. Жилд дунджаар 5000–10000 га-д үр тариа, 120-200 га–д төмс хүнсний ногоо тариалдаг. Сумын нийт өрхийн 85% нь төмс хүнсний ногоо тариалж байна. Аж ахуйн нэгж, иргэд жилд 300–4500 тн хадлан бэлтгэж дотоодынхоо хэрэгцээг хангаад зогсохгүй, зах зээлд борлуулдаг. Бэлчээрийн талбай 110 мянган га, ой бүхий газар 8.3 мянган га, хадлангийн талбай 1250 га, зам шугам сүлжээний газар 1000 га талбай байна. 32 мянган га тариалангийн талбайг 25 ААН, 68 иргэн эзэмшиж байна.

250 хүний суудалтай соёлын төв, номын сантай, хөгжмийн иж бүрэн зэмсэгтэй, дэлгэцийн киноны техник хэрэгслээр бүрэн хангагдсан.

Төрийн үйлчилгээний байгууллагуудаас гадна мал эмнэлгийн 2 нэгжтэй. Зочид буудал халуун ус, үсчин зурагчин, холбоо, ШТС, уурын зуух, эрчим хүч, цаг уур, цайны газар талх нарийн боовны цех, бөөний худалдаа зэрэг үйлчилгээний байгууллагууд ажиллаж байна.

                                     
  • Цээл нь Төв аймгийн сум юм. Тус сум нь 1976 онд Угтаалцайдам сумаас салж байгуулагдсан. Төв аймгийн Статистикийн хэлтэс. Төв аймгийн эдийн засаг, нийгмийн
  • Хадбаатар 1951 оны 7 сарын 4 - 1993 оны 7 сарын 15 нь Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын харьяат, үндэсний бөхийн улсын аварга цолтой бөх юм. 1972 онд 5
  • Баянцогт сум нь Төв аймгийн сум юм. Сумын төв нь Дунд - Урт. Төв аймгийн Статистикийн хэлтэс. Төв аймгийн эдийн засаг, нийгмийн байдлын тухай танилцуулга
  • Баянхангай сум нь Төв аймгийн сум юм. Төв аймгийн Статистикийн хэлтэс. Төв аймгийн эдийн засаг, нийгмийн байдлын тухай танилцуулга Төв аймгийн Статистикийн
  • Лүн сум нь Төв аймгийн 28 сумын нэг юм. 1924 онд байгуулагдсан. 2700 гаруй хүн ам суурьшдаг жижигхэн сум юм. Сумын төвийн баруун талаар Туул гол урсан
  • Заамар сум нь Төв аймгийн сум юм. Төв аймгийн Заамар сумын нутагт нийт 7500 өрх 37500 хүн ам суурьшсан 2900 ам км нутаг дэвсгэртэй Монгол орны томоохон
  • Жаргалант худам монголоор жиргалангту нь Төв аймгийн сум юм. Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотоос 135 км зайтай оршдог. Жаргалант сумын нутаг нь
  • жилийн ой, үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын харьяат аймгийн начин Н.Бямбацогтоор нэг давж хоёрын даваанд Булган
  • аймгийн Шарга суманд 1953 онд төрсөн. Төгссөн сургууль: 1970: Төв аймгийн Угтаалцайдам сумын дунд сургууль 1977: ЗХУ - ын Эрхүү хотын Улсын их сургууль, сэтгүүлчийн