ⓘ Газрын Дундад тэнгис

Лигурийн тэнгис

Лигурийн тэнгис - хойд зүгийн Генуя хот, өмнө зүгийн Корсика арлын хооронд байдаг Газрын дундад тэнгисийн хэсэг, тохой, булан. Лигурийн тэнгис хойд хөвөөгөөрөө Франц, Монако, Итали гурван улсын нутагтай учирдаг. Талбай - 15 мян. км², дундаж гүн - 1.200 м, бүр гүн хэсэгтээ - 2.546 м хүрнэ. Корсик арлын зүүн талаар Тиррений тэнгистэй, баруун талаар яг Газрын дундад тэнгистэй нийлдэг. Тус тэнгисийн эргийн хамгийн том хот бол Италийн Лигури мужийн Генуя болох юм. Тэнгист Апеннины нуруунаас эх авсан "Арно" мэтийн олон жижиг гол цутгадаг.

Эгейн тэнгис

Эгейн тэнгис нь Газар дундын тэнгисийн зүүн хэсэгт, баруун талаараа Грекийн хойг, зүүн талаараа Анатолийн хойгоор хашигдан орших тэнгис юм.

Тиморын тэнгис

Тиморын тэнгис нь Индонезийн зүүн өмнө, Австралийн баруун хойно орших тэнгис юм. Тимор арлын нэрээр нэрлэгдсэн. Энэтхэгийн далайн нэг хэсэг бөгөөд хойд талд нь Тимор арал, өмнө талд нь Австрали тив оршино. Зүүн талд нь Номхон далайн Арафурын тэнгис байрладаг. Австрали дахь эрэгт нь Жозеф Бонапартын булан, Ван Димений булан бий. Тус тэнгисийн эрэгт байх цорын ганц том хот нь Австралийн боомт хот болох Дарвин юм. Тиморын тэнгисийн өргөн нь баруунаас зүүн тийш 800км, хойноос урагш 500 км орчим. Тимор арлын орчимд нэлээн гүн бөгөөд 3.000м орчим боловч түүнээс бусад хэсэг нь дунджаар 200м орчим ...

Дундад Ази

Дунд Ази - Төв Азийн баруун хагас. ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байсан Тажик, Туркмен, Узбек, Хасаг, Хиргис таван улсын нутгийг Дунд Ази хэмээн хамтатгана. Зөвлөлт Холбоот Улсын үед Хасагаас бусад дөрвийг албаны хэлээр "Дунд Азийн эдийн засгийн район" гэдэг байв. Дунд Азид Устюрт, Тураны нам доор газар, Тургайн тэгш өндөрлөг, Шар нуруу, Копетдаг, Памир-Алай, Тянь-Шань Тэнгэр уул, Зүүнгарын Алатау, Саур, Тарвагатайн нуруу, Каракум, Кызылкум цөл, Арал тэнгис байдаг. Орос, Монголоос ялгаатай нь англи хэлэнд ийм нэр томьёо байхгүй. НҮБ-ын шинэ бүсчлэлээр Монгол улс Central Asia үгчилвэл Төв Ази-ийн гад ...

Арафурын тэнгис

Арафурын тэнгис нь Шинэ Гвиней арлын баруун өмнөд эрэг, Австрали тивийн хойд эрэг болон Бага Зондын арлууд, Танимбарын арлуудаар хашигдсан тэнгис. Баруун талд нь Тиморын тэнгис байрлах бөгөөд зүүн талд нь Австрали, Шинэ Гвинейг заагласан Торресын хоолойгоор холбогдох Шүрэн тэнгис бий. Мөн өмнө талд нь Карпентарийн булан оршино. Ихэнх хэсэг нь Шинэ Гвиней ба Австралийн эх газрын тавцанд харьяалагдах боловч Бага Зондын арлуудын өмнөд эргийн дагуу 1000 илүү метр бүхий гүн хотгор үргэлжилдэг.

Өмнөд Ази

Өмнөд Ази Урд Ази гэдэг нь Ази тивийн өмнөд этгээдийн газар орны хам нэр юм. Энэ бүсэд Энэтхэг, Балба, Пакистан, Шри-Ланка, Бангладеш, Бутан, Мальдив зэрэг орны 4.480 сая км² нутаг хамаарна. Одоо 1.7 тэрбум хүн амьдарч байгаа. Эндхийн хамгийн том орон Энэтхэг, түүний хаяа залгаа Пакистан, Бирм, Шри-Ланка, Бангладеш зэрэг газар Британийн эзэнт гүрний эзэмшилд орж байсан. Тиймээс англи хэл албан ёсоор хэрэглэгддэг. Энэтхэгийн хойгийн умард талд Хималай, Гиндукуш, Памир зэрэг хана хэрэм болсон нурууд, бусад талаар нь Бенгалын булан, Арабын тэнгис, Инд мөрний сав газар зэрэг Энэтхэгийн далайн ...

Апеннины нуруу

f Европ тивийн өмнөд хэсэг, Газрын дундад тэнгист түрж орсон Апеннин гэх томоохон хойг байдаг. Апеннины нуруунаас ялгаж Апеннины хойг гэж тодорхой хэлсэн нь дээр. Тэгэхдээ Итали орныг тээн оршдогоос нутгийнхан нь Италийн хойг итал. Penisola Italiana гэсэн утгаар нэрийддэгийг санахад илүүдэхгүй юм. Хойг дээр мөн Ватикан, Сан-Марино зэрэг тусгаар улс бий. Хойгуураа Паданы тал газар, баруун талаараа Тиррений тэнгис, зүүн талаараа Адриатын тэнгис, өмнөд талаараа Ионы тэнгист тулдаг 1100 км урт, баруунаас зүүнш 130 - 300 км өргөн, бүхэлдээ 149 мянган км² талбайг уг хойгт хамааруулдаг. Хойгийн ү ...

Адриатын тэнгис

Адриатын тэнгис нь Италийн хойг ба Балканы хойгийн хооронд орших тэнгис юм. Хойд хэсэг нь Венецийн булан гэгдэх ба өмнөд хэсгээрээ Отрантогийн хоолой, Ионий тэнгисээр Газар дундын тэнгистэй холбогдоно. Тус тэнгисийн Балканы хойг талын эргийн орчимд Далматийн арлууд оршдог. Баруун эрэг нь Италид 1000 км гаран, зүүн эрэг нь Словен 47 км, Хорват 1777 км, Босни-Херцеговина 26 км, Монтенегро 294 км, Албанид 295 км харъяалагдана.

Тарантогийн булан

Тарантогийн булан нь Газрын дундад тэнгис, Ионы тэнгисийн нэг хэсэг бөгөөд Италийн хойгийн өмнөд эрэгтэй залгах булан юм. Италийн Таранто хотын нэрээр нэрлэгдсэн. 3 талаараа эх газраар хүрээлэгдсэн бөгөөд зүүн талд нь Салентогийн хойг Пулиа муж, баруун талд нь Калабрийн хойг Калабриа муж оршино. Ойролцоогоор 140км 2 талбайтай. Тус буланд Керади арлууд оршино. Тарантогийн булангийн эрэг хавийн нутаг нь эрт цагт Их Грек гэгддэг байсан бөгөөд грекчүүд олноороо оршин сууж өөрсдийн хот-улсаа байгуулан амьдарч байсан түүхтэй. Тарантум буюу одоогийн Таранто хотоос эхлэн Кротонус одоогийн Кротоне ...

                                     

ⓘ Газрын Дундад тэнгис

Газрын дундад тэнгис нь Атлантын далайн нэгэн тэнгис бөгөөд хойд талаараа Европ, өмнө талаараа Африк, зүүн талаараа Ази тивээр хүрээлэгдэнэ. Нийт талбай нь 2.5 сая км² боловч Атлантын гичиш далайтай зөвхөн 14 км өргөнтэй Гибралтарын хоолойгоор холбогддог, үндсэндээ эх газар дундын гэж хэлж болохоор тэнгис юм. Улаан тэнгистэй Суэцийн сувгаар холбогдоно.

Эрт үед уг тэнгис нь түүнийг тойрон оршин тогтнож байсан эртний Египет, Перс, Грек, Ром, Финик, Карфаген, Месопотам Хоёр мөрний хөндийн зэрэг олон иргэншлүүдийн хооронд худалдаа болон соёл дамжуулах гол зам байжээ.

                                     

1. Нэр

Газрын дундад тэнгисийн англи хэлэн дэх "Mediterranean" гэдэг нэр нь латин хэлний "mediterraneus" газруудын хоорондох, дэлхийн дундах буюу газрын дундах гэдэг үгнээс гаралтай.

Газрын дундад тэнгис нь түүхэнд янз бүрийн нэрээр нэрлэгдэж байсaн нь баримтуудаас тодорхой байдаг. Жишээ нь Эртний Ромчуудад бол латин хэлний "Mare Nostrum" буюу "Бидний тэнгис" гэсэн утгатай нэрлэгдэж байсан. Библийн сударт бол "Аугаа их тэнгис" эсвэл "Баруун тэнгис" гэж гарч ирдэг.

Орчин үеийн Еврей хэлэнд "הים התיכון" а-Ям а-Тихон, эсвэл "дундад тэнгис" гэж хэлэгддэг. Сүүлийнх нь бол герман хэлэнд "Mittelmeer" Миттелмээр гэж хэлдэгтэй нэг ижил утга юм. Турк хэлэнд бол "Akdeniz" Акдениз буюу "Цагаан тэнгис" хэмээх нэрлэгддэг. Араб хэлэнд бол "البحر الأبيض المتوسط Аль-Бахр аль-Абяд аль-Муттавасит" буюу "дундад цагаан тэнгис" гэгддэг.

Сүүлийн үед "The Med" гэж хэлэгдэж байгаа нь Газрын дундад тэнгис болон түүнийг эргэн тойрон дахь газар нутгийн талаар өдөр тутмын ярианд ярихдаа хэрэглэж буй товчилсон нэршил юм.

                                     

2. Газар зүй

Газрын дундад тэнгис нь Европ, Ази, Африк тивүүдийн дунд оршдог, эх газрын дунд орших дотоод тэнгис бөгөөд баруун талаараа Атлантын далайтай Гибралтарын хоолойгоор холбогддог. Эртний Ромчууд энэ тэнгисийг эх газрын дунд бүрэн түгжигдсэн байдаг гэж үздэг байсан бөгөөд бидний тэнгис /Mare Nostrum/ гэж нэрлэдэг байв. Газрын дундад тэнгист хуучин ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан орнууд Хар тэнгис, Дарданеллийн хоолой, Мраморын тэнгис, Босфорын хоолойгоор дамжин холбогддог ба улмаар задгай далайд гарах гарц нь болдог. Европын холбооны улсууд болон АНУ нь Газрын дундад тэнгисийг ашиглан Ливи, Алжираас, Суэцийн сувaгийг ашиглан Персийн булангийн орнуудаас түүхий газрын тос татаж авдаг улс төр, эдийн засгийн чухал бүс нутаг юм.

Газрын дундад тэнгис нь 2509000 кв.км гадаргууг хамран оршдог бөгөөд баруун эргээсээ зүүн эрэг хүртэлх хамгийн хол зай нь 3900 км, өргөнөөрөө 1600 км хүрдэг. Ерөнхийдөө гүехэн, дундаж гүн нь 1500 метр ба Грекийн өмнөд эрэг орчмоор 5150 метрт хүрдэг нь хамгийн гүн хэсэг нь юм. Энэ газарт 30 сая жилийн өмнө байсан Тефис гэж нэрлэдэг эртний далай байжээ. Энэ далай нь Еврази болон Африкийн эх газруудын хоорондоо ойртох тектоник хөдөлгөөний үйлчлэлээр шахагдан жижгэрч үлдсэн хэсэг нь өнөөгийн Газрын дундад тэнгис болжээ гэж үздэг байна. Энэ тектоник хөдөлгөөн одоо хүртэл үргэлжилж байгаа бөгөөд Итали даяарх идэвхитэй галт уулууд, Этна, Везувий галт уулын тэсрэлтүүд, Итали, Грек, Туркэд болж буй олон удаагийн газар хөдлөлтүүд үүний илрэл юм. Тунисаас Сицили арал хүртэл тэнгисийн ёрооолын тавцанд усан доорхи нуруу үүсч байгаа бөгөөд энэ нь аяндаа Газрын дундад тэнгисийг баруун, зүүн хэсэгт хуваах төлөвтэй байна. Гадагш задгай далайд холбогдож байгаа Гибралтарын нарийн хоолой нь хангалттай хэмжээний усны солилцоог хийж чадахгүй байгаа тул Газрын дундад тэнгис нь Атлантын далайгаас илүү шорвог, давсархаг болсон байдаг.

Тус тэнгист Мальт, Сицили арлууд далайн тээвэрлэлтэд чухал ач холбогдолтой байрласан байдаг. Мөн Балеарик /Испани, Корсик /Франц, Сардини /Итали, Кипр, Ион, Кикладес, Додеканес болон Эгейн арлууд /Грек/ нилээд чухал ач холбогдолтой байна.

Газрын дундад тэнгисийн дотор Тиррений тэнгис Баруун Итали орчимд, Адриатын тэнгис Итали болон Балканы хойгийн хооронд орших, Эгейн болон Ионы тэнгис Грек оршин байдаг. Тус тэнгист Барселон, Марсель, Генуя, Триест, Хайфа гэх мэт олон чухал боомтууд байдаг ба Эбро, Рэйн, По, Нил зэрэг томоохон мөрнүүд цутгадаг.

                                     

3. Гадаад холбоос

  • Greenpeace campaign "Defending Our Mediterranean": Threats, Solutions and Photo Petition
  • Planblue - Environment and Development in the Mediterranean Region
                                     
  • Гантиг тэнгис Мраморын тэнгис тур. Marmara Denizi орос. Мраморное море - Газрын дундад тэнгис түүн дотроо Эгейн тэнгисийг Хар тэнгистэй холбодог хоёр
  • хот, өмнө зүгийн Корсика арлын хооронд байдаг Газрын дундад тэнгисийн хэсэг, тохой, булан. Лигурийн тэнгис хойд хөвөөгөөрөө Франц, Монако, Итали гурван
  • Газрын дундад тэнгисийн нэг хэсэг юм. Хамгийн гүн хэсгээрээ 3, 785м гүн. Далайн ёроолын галт уулсын идэвхтэй бүс оршино. Commons: Тиррений тэнгис
  • хуурай газрын 36.2 болох 52, 990, 000 км2 талбайг хамардаг. Хойд талаараа Умард мөсөн далай, баруун талаараа Атлантын далай, урд талаараа Газрын дундад тэнгис
  • Эгейн тэнгис англ. Aegean Sea, гре. Αιγαίο, тур. Ege Denizi нь Газар дундын тэнгисийн зүүн хэсэгт, баруун талаараа Грекийн хойг, зүүн талаараа Анатолийн
  • цөлийн эртний хотуудын туурь юм. Негевийн цөлд орших энэхүү 4 хот нь Газрын дундад тэнгис рүү шууд хүрэх үнэртэн, халуун ногооны замын аль алных нь төгсгөл
  • Gibraltar бол Газрын дундад тэнгист орох гарах үүд хоолой газарт Пиренейн хойгийн өмнөд үзүүрт оршдог Их Британийн эзэмшил нутаг юм. Урд талаараа тэнгис хойд
  • 200м орчим, гүехэн устай, эх газрын тавцан юм. Тиморын тэнгис нь арал цөөтэй. Тус бүс нутагт Австралийн хөрөнгөөр газрын тос, шатдаг хийн хайгуул эрчимтэй
  • Дунд дундад Ази хуучнаар Өрнө Туркестан, Оросын Туркестан - Төв Азийн баруун хагас. ЗХУ - ын бүрэлдэхүүнд байсан Тажик, Туркмен, Узбек, Хасаг, Хиргис
  • хашигдсан тэнгис Баруун талд нь Тиморын тэнгис байрлах бөгөөд зүүн талд нь Австрали, Шинэ Гвинейг заагласан Торресын хоолойгоор холбогдох Шүрэн тэнгис бий
  • уг тэнгисийг Зүүн тэнгис Biển Đông гэдэг. Филиппин нь өөрийн эзэмшлийн хэсгийг Лусоны тэнгис Dagat Luzon гэж нэр оноосон газрын зургийг хэрэглэдэг
                                     

Гантиг тэнгис

Гантиг тэнгис, Мраморын тэнгис - Газрын дундад тэнгис, түүн дотроо Эгейн тэнгисийг Хар тэнгистэй холбодог хоёр талаараа Турк улсын нутгаар хүрээлэгдсэн багахан тэнгис.

                                     

Тиррений тэнгис

Тиррений тэнгис нь баруун болон хойд талаараа Италийн хойг, баруун талаараа Корсик арал, Сардини арал, өмнө талаараа Сицили арал болон Тунисаар хашигдсан, Газрын дундад тэнгисийн нэг хэсэг юм. Хамгийн гүн хэсгээрээ 3.785м гүн. Далайн ёроолын галт уулсын идэвхтэй бүс оршино.

                                     

Лийр

Газрын дунда᠌д тэнгис, Энэтхэг, Шри-Ланка, Гүрж зэрэг газруудад элбэг ургадаг. Цэцэг, жимс, навчинд нь эфирийн тос агуулагддаг. Амтат лийрийн төрөл зүйл нь намрын, зуны гэж байдаг бөгөөд бөөрөнхий зуувандуу хэлбэртэй, амтлаг жимстэй. Оросод нэг модноос 120-130 кг ургац хураан авдаг гэсэн яриа байдаг.